Dolandırıldım Ne Yapmalıyım?
Son yıllarda IBAN dolandırıcılığı, EFT dolandırıcılığı, mobil bankacılık dolandırıcılığı, Instagram dolandırıcılığı, Sahibinden dolandırıcılığı, Facebook Marketplace dolandırıcılığı, e-ticaret dolandırıcılığı ve kripto para dolandırıcılığı gibi yöntemlerle gerçekleştirilen suçlarda ciddi bir artış yaşanmaktadır. Özellikle internet üzerinden yapılan alışverişler, sosyal medya platformları ve dijital bankacılık uygulamalarının yaygınlaşması, dolandırıcılık yöntemlerinin de çeşitlenmesine neden olmuştur.
Pek çok kişi dolandırıldığını fark ettiği anda panik yaşayarak “Artık yapacak bir şey kalmadı.” düşüncesine kapılmaktadır. Oysa birçok olayda ilk saatlerde atılacak doğru adımlar hem ceza soruşturmasının sağlıklı yürütülmesini hem de maddi zararın giderilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Bu rehberde;
- Dolandırıldım ne yapmalıyım?
- Paramı geri alabilir miyim?
- Savcılığa suç duyurusu nasıl yapılır?
- Siber suçlar birimine nasıl başvurulur?
- Nitelikli dolandırıcılık suçu nedir?
- Bilişim yoluyla dolandırıcılık nasıl cezalandırılır?
- Ceza davası ve tazminat davası nasıl ilerler?
gibi en çok araştırılan soruların tamamını ayrıntılı şekilde ele alacağız.
Dolandırıldığınızı Fark Ettiğiniz Anda Yapmanız Gerekenler
Dolandırıcılık olaylarında zaman en önemli unsurlardan biridir. Özellikle banka hesapları üzerinden gerçekleştirilen IBAN dolandırıcılığı, EFT dolandırıcılığı ve havale dolandırıcılığı vakalarında ilk saatlerde yapılacak işlemler, paranın bloke edilmesi veya hareketlerinin tespit edilmesi açısından önem taşımaktadır.
Dolandırıldığınızı fark ettiğiniz anda aşağıdaki adımları gecikmeden uygulamanız tavsiye edilir.
1. Bankanızla Hemen İletişime Geçin
Eğer para transferi yaptıysanız;
- Banka müşteri hizmetlerini arayın.
- İşlemin dolandırıcılık nedeniyle yapıldığını bildirin.
- Hesaba bloke konulmasını talep edin.
- İşlem kayıt numarasını isteyin.
- Yazılı başvuru oluşturun.
Bazı durumlarda karşı hesaptaki para henüz çekilmemiş olabilir. Bu nedenle dakikalar bile önemlidir.
2. Tüm Delilleri Saklayın
Birçok kişi yalnızca banka dekontunu saklamaktadır. Oysa hukuki süreçte çok daha fazla delil kullanılabilir.
Örneğin;
- EFT dekontu
- Havale dekontu
- IBAN bilgisi
- WhatsApp yazışmaları
- SMS kayıtları
- Telefon görüşme kayıtları
- E-posta yazışmaları
- Instagram mesajları
- Facebook Marketplace görüşmeleri
- Sahibinden mesajlaşmaları
- Ürün ilanının ekran görüntüsü
- İnternet sitesi adresi
- Kripto para cüzdan adresleri
- Papara hesap bilgileri
Bu belgelerin eksiksiz şekilde muhafaza edilmesi soruşturmanın sağlıklı yürütülmesine katkı sağlar.
3. Savcılığa Suç Duyurusunda Bulunun
Dolandırıcılık olaylarında en önemli hukuki adımlardan biri savcılığa suç duyurusu yapılmasıdır.
Cumhuriyet Başsavcılığına verilecek dilekçede;
- Olayın nasıl gerçekleştiği
- Ne zaman meydana geldiği
- Gönderilen para miktarı
- Kullanılan banka hesapları
- IBAN numaraları
- Telefon numaraları
- İnternet sitesi
- Sosyal medya hesapları
- Şüphelinin bilinen kimlik bilgileri
ayrıntılı şekilde belirtilmelidir.
Suç duyurusuna mümkün olduğunca fazla delil eklenmesi soruşturmanın daha hızlı ilerlemesine yardımcı olabilir.
4. Siber Suçlar Birimine Başvurun
Birçok olay yalnızca klasik dolandırıcılık değildir.
Aşağıdaki yöntemlerle gerçekleştirilen eylemler çoğu zaman bilişim sistemleri kullanılarak işlenen dolandırıcılık kapsamında değerlendirilmektedir.
- İnternet dolandırıcılığı
- Sosyal medya dolandırıcılığı
- Instagram dolandırıcılığı
- Facebook Marketplace dolandırıcılığı
- Sahte e-ticaret sitesi
- Mobil bankacılık dolandırıcılığı
- Sahte yatırım uygulamaları
- Kripto para dolandırıcılığı
Bu nedenle olayın niteliğine göre Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğüne yapılacak başvurular da soruşturmaya katkı sağlayabilir.
Paramı Geri Alabilir Miyim?
İnternette en çok aranan sorulardan biri hiç şüphesiz “Paramı geri alabilir miyim?” sorusudur.
Bu sorunun tek bir cevabı bulunmamaktadır.
Paranın geri alınabilmesi;
- Dolandırıcılık yöntemine,
- Paranın çekilip çekilmediğine,
- Şüphelinin tespit edilmesine,
- Hesaplardaki para hareketlerine,
- Ceza soruşturmasının sonucuna,
- Açılabilecek hukuk davalarına
göre değişiklik göstermektedir.
Bazı olaylarda banka hesaplarına hızlı şekilde bloke konulabilmekte, bazı dosyalarda ise ceza yargılaması sonunda mağdurun zararının giderilmesi mümkün olabilmektedir.
Her olay kendi özel koşulları içinde değerlendirilmelidir.
Nitelikli Dolandırıcılık Nedir?
Türk Ceza Kanunu’nda bazı dolandırıcılık fiilleri daha ağır yaptırımlara bağlanmıştır.
Özellikle;
- Bankaların kullanılması,
- Bilişim sistemlerinin kullanılması,
- İnternet siteleri üzerinden işlenmesi,
- Sosyal medya hesaplarının kullanılması,
- Sahte internet siteleri kurulması,
- Güven ilişkisi oluşturularak hile yapılması
gibi durumlarda nitelikli dolandırıcılık hükümleri gündeme gelebilir.
Özellikle son yıllarda görülen IBAN dolandırıcılığı, EFT dolandırıcılığı, mobil bankacılık dolandırıcılığı, Papara dolandırıcılığı, kripto para dolandırıcılığı ve benzeri yöntemler olayın özelliklerine göre bu kapsamda değerlendirilebilmektedir.
Bilişim Yoluyla Dolandırıcılık Nedir?
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte dolandırıcılık suçları da dijital ortama taşınmıştır.
Bugün en sık karşılaşılan yöntemler arasında;
- Sahte e-ticaret siteleri,
- Sosyal medya mağazaları,
- Sahte yatırım platformları,
- Kripto para vaatleri,
- Sahte banka mesajları,
- Mobil uygulamalar,
- Kimlik avı (phishing) saldırıları,
- QR kod dolandırıcılığı,
- Yapay zekâ destekli ses ve görüntü taklitleri
yer almaktadır.
Bu tür olaylarda yalnızca banka kayıtları değil, IP kayıtları, cihaz bilgileri, dijital log kayıtları ve elektronik deliller de soruşturmanın önemli parçalarını oluşturabilir.
Kimlik Bilgilerim Ele Geçirildi, Ne Yapmalıyım?
Dolandırıcılar yalnızca para transferi yaptırmakla kalmayıp kişisel verileri de ele geçirebilmektedir.
Eğer;
- Kimlik fotoğrafınızı gönderdiyseniz,
- T.C. kimlik numaranızı paylaştıysanız,
- Banka şifrenizi verdiyseniz,
- Mobil bankacılık doğrulama kodunu ilettiyseniz,
- E-Devlet bilgilerinizi paylaştıysanız,
hiç vakit kaybetmeden ilgili banka ve kurumlarla iletişime geçmeli, şifrelerinizi değiştirmeli ve gerekli hukuki başvuruları yapmalısınız.
Kimlik bilgilerinin kötüye kullanılması farklı suçların işlenmesine de neden olabileceğinden sürecin dikkatle takip edilmesi önem taşımaktadır.
Dolandırıcılık Olaylarında Hukuki Destek Neden Önemlidir?
Her dolandırıcılık dosyası aynı değildir.
Bir olay;
- IBAN dolandırıcılığı,
- EFT dolandırıcılığı,
- Papara dolandırıcılığı,
- Instagram dolandırıcılığı,
- Sahibinden dolandırıcılığı,
- Facebook Marketplace dolandırıcılığı,
- Kripto para dolandırıcılığı,
- Mobil bankacılık dolandırıcılığı,
şeklinde gerçekleşmiş olabilir ve her birinde izlenecek hukuki yol farklılık gösterebilir.
Bu nedenle delillerin doğru şekilde değerlendirilmesi, savcılığa yapılacak başvuruların eksiksiz hazırlanması ve gerektiğinde ceza davası ile tazminat davası süreçlerinin hukuka uygun biçimde yürütülmesi önem taşır.
Gaziantep ve çevre illerde yaşayan kişiler açısından da dolandırıcılık olaylarının niteliğine göre hukuki sürecin doğru planlanması hak kayıplarının önlenmesine katkı sağlayabilir. Bu kapsamda Avukat Hatice Çetin, Gaziantep başta olmak üzere Şahinbey, Şehitkamil, Nizip, Oğuzeli, İslahiye, Nurdağı, Kilis, Kahramanmaraş, Hatay, Osmaniye, Adıyaman ve Şanlıurfa’dan gelen hukuki danışmanlık taleplerinde dolandırıcılık suçları ve ceza hukuku alanındaki süreçler hakkında bilgilendirme sağlamaktadır.
Bu rehberin devamı olan ikinci bölümde IBAN dolandırıcılığı, EFT dolandırıcılığı, sosyal medya dolandırıcılığı, Sahibinden ve Facebook Marketplace dolandırıcılığı, banka hesabı kiralama, Papara hesaplarının kullanılması ve kripto para dolandırıcılığı gibi en sık karşılaşılan yöntemleri ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.
– En Yaygın Dolandırıcılık Türleri ve Hukuki Süreç
IBAN Dolandırıcılığı Nedir?
Son yıllarda en hızlı artış gösteren yöntemlerden biri IBAN dolandırıcılığıdır. Dolandırıcılar, güvenilir bir satıcı, şirket, emlak danışmanı veya tanıdık gibi davranarak mağdurlardan belirttikleri banka hesabına para göndermelerini ister. Çoğu zaman gönderilen IBAN farklı bir kişiye ait olur ve para kısa süre içinde başka hesaplara aktarılır.
IBAN dolandırıcılığı özellikle şu alanlarda sık görülmektedir:
- İnternet üzerinden ürün satışı
- Araç alım satımı
- Ev kiralama ve emlak işlemleri
- Sosyal medya alışverişleri
- Kapora dolandırıcılığı
- Sahte yatırım ve yüksek kazanç vaatleri
Bu tür olaylarda yalnızca banka dekontunun bulunması yeterli olmayabilir. Para transferine ilişkin açıklama kısmı, yazışmalar, ses kayıtları, ilan ekran görüntüleri ve diğer dijital deliller de soruşturma açısından önem taşır.
EFT Dolandırıcılığı ve Havale Dolandırıcılığı
“EFT dolandırıcılığı” ve havale dolandırıcılığı, uygulamada en çok karşılaşılan suç tipleri arasındadır.
Dolandırıcılar;
- Acil ödeme yapılması gerektiğini söyleyebilir,
- Kendilerini banka görevlisi olarak tanıtabilir,
- Yakınınızın telefonunu ele geçirerek para isteyebilir,
- Sahte alışveriş siteleri üzerinden ödeme alabilir.
Özellikle mesai saatleri içinde yapılan EFT işlemlerinde, bankaya derhal bilgi verilmesi ve işlemin dolandırıcılık nedeniyle gerçekleştirildiğinin bildirilmesi önem taşır. Her olayda paranın geri alınması mümkün olmasa da hızlı hareket edilmesi, hesabın incelenmesi ve gerekli tedbirlerin alınması açısından önemlidir.
Mobil Bankacılık Dolandırıcılığı
Mobil bankacılık uygulamalarının yaygınlaşmasıyla birlikte dolandırıcılık yöntemleri de değişmiştir.
Sık karşılaşılan örnekler şunlardır:
- Sahte banka uygulamaları,
- SMS ile gönderilen sahte bağlantılar,
- Mobil bankacılık şifresinin ele geçirilmesi,
- Tek kullanımlık doğrulama kodlarının paylaşılması,
- Uzaktan erişim programı yükletilmesi.
Dolandırıcılar çoğu zaman kendilerini banka çalışanı, savcı, polis veya kamu görevlisi olarak tanıtıp mağduru paniğe sevk ederek işlem yaptırmaya çalışırlar.
Hiçbir banka çalışanı sizden internet bankacılığı şifrenizi, mobil onay kodunuzu veya kart doğrulama bilgilerinizi istemez.
İnternet Dolandırıcılığı
İnternet dolandırıcılığı, bilişim sistemleri kullanılarak gerçekleştirilen en geniş suç kategorilerinden biridir.
Karşılaşılan örnekler arasında;
- Sahte e-ticaret siteleri,
- Gerçek olmayan kampanyalar,
- Taklit marka siteleri,
- Sahte kargo mesajları,
- Sahte fatura bildirimleri,
- Kimlik avı (phishing) bağlantıları,
- Yapay zekâ ile oluşturulmuş sahte reklamlar
yer almaktadır.
İnternet üzerinden işlem yaparken yalnızca fiyat avantajına odaklanmak yerine sitenin güvenilirliği, iletişim bilgileri ve ödeme altyapısı mutlaka kontrol edilmelidir.
Sosyal Medya Dolandırıcılığı
Bugün en hızlı artan suçlardan biri de sosyal medya dolandırıcılığıdır.
Dolandırıcılar;
- Sahte çekilişler,
- Sponsorlu reklamlar,
- Taklit kurumsal hesaplar,
- Sahte yatırım danışmanları,
- Ünlü isimlerin fotoğraflarını kullanan hesaplar,
- Düşük fiyatlı ürün ilanları
ile mağdurları kandırmaya çalışmaktadır.
Özellikle “Son ürün”, “Bugün son gün”, “Yalnızca size özel fırsat” gibi ifadelerle acele karar verilmesi amaçlanmaktadır.
Instagram Dolandırıcılığı
Instagram dolandırıcılığı, sosyal medya dolandırıcılığının en yaygın örneklerinden biridir.
Sık görülen yöntemler şunlardır:
- Hesap ele geçirilmesi,
- Sahte mağaza hesapları,
- Kopya ürün satışı,
- Kapora alınarak ürün gönderilmemesi,
- Taklit influencer hesapları,
- Sponsorlu reklam üzerinden yönlendirme.
Ürün satın almadan önce satıcının geçmişi, yorumları, hesap yaşı ve iletişim bilgileri dikkatle incelenmelidir.
Facebook Marketplace Dolandırıcılığı
Facebook Marketplace üzerinden yapılan alışverişlerde de dolandırıcılık vakaları artmaktadır.
Örneğin;
- Gerçekte olmayan ürünlerin satılması,
- Çok düşük fiyatlı ilanlar,
- Sahte kargo belgeleri,
- Ön ödeme alınarak iletişimin kesilmesi,
- Kimlik bilgilerinin istenmesi
gibi yöntemlerle mağduriyetler yaşanabilmektedir.
Ödeme yapılmadan önce satıcının güvenilirliğinin araştırılması ve mümkün olduğunca yüz yüze teslim yöntemlerinin tercih edilmesi faydalı olabilir.
Sahibinden Dolandırıcılığı
Türkiye’de en fazla şikâyet edilen yöntemlerden biri de Sahibinden dolandırıcılığıdır.
Sık karşılaşılan örnekler:
- Kapora dolandırıcılığı,
- Araç ilanları,
- Kiralık ev ilanları,
- Sahte emlak danışmanları,
- Güvenli ödeme sistemi dışında para gönderilmesinin istenmesi.
Dolandırıcılar genellikle “Başka alıcı var.”, “Hemen kapora gönderin.”, “İlan birazdan kaldırılacak.” gibi ifadelerle mağduru hızlı karar vermeye zorlar.
Bu tür durumlarda ödeme yapılmadan önce ilanın doğruluğu mutlaka araştırılmalıdır.
E-Ticaret Dolandırıcılığı
İnternet alışverişlerinin artmasıyla birlikte e-ticaret dolandırıcılığı da yaygınlaşmıştır.
En sık görülen olaylar:
- Ürün yerine farklı ürün gönderilmesi,
- Hiç ürün gönderilmemesi,
- Sahte sipariş sayfaları,
- Taklit ödeme ekranları,
- Gerçek olmayan indirim kampanyaları.
Ödeme yapılmadan önce satıcının ticari bilgileri ve iletişim kanalları kontrol edilmelidir.
Kripto Para Dolandırıcılığı
Kripto varlık piyasalarının büyümesiyle birlikte kripto para dolandırıcılığı olaylarında da önemli artış yaşanmaktadır.
Dolandırıcılar;
- Yüksek kazanç vaatleri,
- Sahte yatırım danışmanları,
- Taklit borsa uygulamaları,
- Cüzdan ele geçirme yöntemleri,
- Sahte token projeleri,
- Ponzi sistemleri
gibi yöntemlerle mağdurları hedef alabilmektedir.
Kripto para işlemlerinin teknik yapısı nedeniyle her olay kendi özellikleri çerçevesinde değerlendirilmeli ve dijital deliller eksiksiz korunmalıdır.
Papara Dolandırıcılığı
Son yıllarda Papara dolandırıcılığı başlığı altında da çok sayıda soruşturma yürütülmektedir.
Bazı olaylarda;
- Papara hesaplarının para transferi amacıyla kullandırılması,
- Hesapların üçüncü kişilere kiralanması,
- Kimlik bilgileriyle hesap açılması,
- Dolandırıcılık gelirlerinin elektronik para hesaplarından geçirilmesi
gibi durumlarla karşılaşılmaktadır.
Elektronik para kuruluşları üzerinden gerçekleştirilen işlemlerde de kayıtların korunması soruşturma açısından önemlidir.
Banka Hesabı Kiralama Suç Mudur?
Son dönemde özellikle gençlere ve öğrencilere “Hesabını kirala, aylık gelir elde et.” şeklinde teklifler yapılmaktadır.
Ancak banka hesabının veya elektronik para hesabının üçüncü kişilere kullandırılması, olayın özelliklerine göre ciddi hukuki ve cezai sonuçlar doğurabilir.
Dolandırıcılık suçlarında kullanılan hesapların sahibi hakkında da soruşturma yürütülebilir. Bu nedenle hiçbir banka hesabı, IBAN veya elektronik para hesabı tanınmayan kişilere kullandırılmamalıdır.
Dolandırıcılık Mağduru Olduğunuzu Düşünüyorsanız Nelere Dikkat Etmelisiniz?
Dolandırıldığınızı düşündüğünüzde;
- Yazışmaları silmeyin.
- Telefon kayıtlarını saklayın.
- Dekontları muhafaza edin.
- Ekran görüntülerini alın.
- Hesap hareketlerini indirin.
- Bankaya derhal bildirim yapın.
- Savcılığa suç duyurusunda bulunun.
- Gerekirse Siber Suçlarla Mücadele birimlerine başvurun.
İlk saatlerde yapılan doğru işlemler, soruşturmanın etkin yürütülmesi ve delillerin korunması açısından büyük önem taşımaktadır.
Gaziantep ve Çevre İllerde Dolandırıcılık Suçlarında Hukuki Süreç
Dolandırıcılık suçları, olayın meydana geldiği yere ve delillerin niteliğine göre farklı hukuki süreçler içerebilir. Bu nedenle hem ceza soruşturmasının hem de varsa maddi zararın giderilmesine yönelik hukuk yollarının dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
Avukat Hatice Çetin, Gaziantep başta olmak üzere Şahinbey, Şehitkamil, Nizip, Oğuzeli, İslahiye, Nurdağı, Kilis, Kahramanmaraş, Hatay, Osmaniye, Adıyaman ve Şanlıurfa çevresinden gelen dolandırıcılık, nitelikli dolandırıcılık, bilişim yoluyla dolandırıcılık, ceza davası, hukuki danışmanlık ve suç duyurusu süreçlerinde hukuki bilgilendirme sağlamaktadır.
Bir sonraki bölümde savcılığa suç duyurusu nasıl hazırlanır, ceza davası nasıl ilerler, tazminat davası açılabilir mi, paramı geri alabilir miyim ve en çok sorulan sorular ayrıntılı olarak ele alınacaktır.