Hukuki süreçlerde güvenilir, şeffaf ve çözüm odaklı yaklaşımımızla müvekkillerimize profesyonel destek sunuyoruz.

Mirasçılardan Biri Evi Satmak İstemiyorsa Ne Olur?

Kardeşler arasında miras kalan evin satışı, tapu intikali ve ortaklığın giderilmesi

Avukat Hatice Çetin | Gaziantep

Babadan kalan evin satılması konusunda üç kardeş anlaşıyor, dördüncü kardeş ise “Ben imza vermem” diyor. Taşınmazın tamamı, kural olarak tüm hak sahiplerinin katılımıyla veya usulüne uygun temsil yoluyla tapuda satılabilir. Ancak bir kardeşin satışa razı olmaması, diğer mirasçıların paylaşım isteme hakkını ortadan kaldırmaz. Anlaşma sağlanamazsa önce arabuluculuğa başvurulur. Uyuşmazlık devam ederse sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açılabilir.

Bu noktada önce tapu kaydına bakmak gerekir. Ev hâlâ anne veya baba adına mı kayıtlı? Mirasçılar adına intikal edilmiş mi? Tapuda elbirliği mülkiyeti mi, paylı mülkiyet mi var? Bir mirasçının tek başına yapabileceği işlemler bu soruların cevabına göre değişir.

Miras kalan ev nasıl satılır?

Mirasçılar anlaşabiliyorsa en pratik yol, miras kalan evin tapu intikalini tamamlayıp satış için birlikte hareket etmektir. Herkesin aynı gün tapu müdürlüğüne gitmesi şart değildir. Gelemeyen mirasçı, satış işlemini kapsayan usulüne uygun bir vekâletnameyle temsil edilebilir. Mirasçılardan biri evi almak istiyorsa diğer mirasçıların haklarının hangi bedel üzerinden devredileceği de görüşülebilir. Böyle bir anlaşmada taşınmazın değeri, ödeme tarihi ve tapu devrinin ne zaman yapılacağı baştan belirlenirse sonradan çıkabilecek uyuşmazlıklar azalır.

Tapudaki mülkiyet türü özellikle “Kendi hissemi tek başıma satabilir miyim?” sorusunda önemlidir.

Tapudaki durumMirasçı tek başına ne yapabilir?
Elbirliği mülkiyetiBelirli bir dairede kendisine ait bağımsız tapu payı varmış gibi satış yapamaz. Miras payının devri ise ayrı şekil ve sonuçlara tabidir.
Paylı mülkiyetKural olarak kendi kayıtlı payını devredebilir. Pay üçüncü kişiye satılırsa diğer paydaşların yasal önalım hakkı gündeme gelebilir.
Evin tamamının satışıOlağan tapu satışında bütün hak sahiplerinin katılımı veya usulüne uygun temsili gerekir. Anlaşma çıkmazsa ortaklığın giderilmesi yoluna başvurulabilir.

Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi bazı dosyalarda değerlendirilebilir. Bu işlem, evin tamamını satma yetkisi vermez.

Veraset ilamı nasıl alınır? E-Devlet miras sorgulama neyi gösterir?

Halk arasında veraset ilamı olarak bilinen mirasçılık belgesi, yasal mirasçıların kim olduğunu ve miras paylarını gösterir. Belge, koşulları varsa noterlikten veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Daha önce düzenlenmiş belgeler, belgeyi düzenleyen kuruma göre e-Devlet’te Adalet Bakanlığı veya Türkiye Noterler Birliği Veraset İlamı Sorgulama hizmetinden kontrol edilebilir.

E-Devlet miras sorgulama yaparken iki ayrı işlemle karşılaşılır. Veraset ilamı sorgulaması mirasçılık belgesine ulaşmak içindir. Mirasbırakan adına kayıtlı taşınmazları araştırmak ve tapu intikali başvurusu yapmak için Web Tapu kullanılır. Mirasçılardan biri tek başına intikal başvurusu yapabilir. Örneğin, bir kardeş satışa karşı çıksa bile diğer kardeş tapu intikali için başvurabilir. Evin tamamının satışı için gereken koşullar ayrıca değerlendirilir. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi ile taşınmazın satış aşamasında aranabilecek vergi ilişiği işlemleri de işlem takvimine dahil edilmelidir.

Kardeşler arasında miras paylaşımı ve miras payı hesaplama

Miras payı hesaplama yapılırken önce mirasbırakanın sağ kalan eşinin ve çocuklarının bulunup bulunmadığına bakılır. Örneğin baba vefat etmiş, geride eşi ve üç çocuğu kalmışsa yasal miras payı sağ kalan eş için 1/4, çocukların tamamı için 3/4 olur. Çocuklar bu kısmı eşit paylaştığında her çocuğa 1/4 düşer. Sağ kalan eş yoksa ve üç çocuk yasal mirasçıysa, kural olarak her çocuk 1/3 pay alır.

Eş ve çocuklar arasında miras paylaşımı yapılırken evlilikteki mal rejiminin tasfiyesinden doğabilecek alacaklar da hesaba katılmalıdır. Bir dairenin tapuda yalnızca vefat eden eş adına kayıtlı olması, sağ kalan eşin mal rejiminden doğan bir alacağı bulunup bulunmadığını tek başına göstermez. Tapu kaydı, edinim tarihi ve mülkiyetin nasıl kazanıldığı birlikte incelenir. Dairenin bir bölümü zaten sağ kalan eş adına kayıtlıysa, eşin kendi tapu payı ile vefat eden kişiden gelen miras payı ayrı ayrı hesaplanır.

Bir kardeş satışa razı olmazsa dava nasıl ilerler?

Ortaklığın giderilmesi davasından önce arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. Görüşmelerde evin serbest piyasada satılması veya bir mirasçının diğerlerinin haklarını devralması gibi seçenekler değerlendirilebilir. Taşınmazı konu alan bir arabuluculuk anlaşması yapılırsa, anlaşma belgesi için taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur.

Anlaşma sağlanamazsa, diğer mirasçıların onayı aranmaksızın mirasçılardan biri davayı açabilir. Taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinde görülen davada bütün hak sahiplerinin taraf olması gerekir. Mahkeme, öncelikle taşınmazın uygun biçimde bölünüp bölünemeyeceğini değerlendirir. Tek bir apartman dairesi gibi aynen bölünmesi mümkün olmayan taşınmazlarda satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verilebilir. Satışın yalnızca paydaşlar arasında yapılabilmesi için bütün paydaşların rızası gerekir.

Örneğin Şehitkamil’de babadan kalan tek dairede üç kardeş hak sahibi olsun. Kardeşlerden biri daireyi almak istiyor ancak bedelde anlaşma sağlanamıyorsa arabuluculukta taşınmazın değeri ve ödeme koşulları görüşülebilir. Görüşmeler sonuçsuz kalırsa kardeşlerden biri ortaklığın giderilmesi talebinde bulunabilir. Evde oturan kardeşin kullanımı ve diğer kardeşlerin geçmişe dönük bir bedel isteyip isteyemeyeceği ise ayrıca incelenir.

Miras kalan evde oturan kardeşten kira istenir mi?

Kardeşlerden biri evde oturuyor ve taraflar arasında kira sözleşmesi bulunmuyorsa, diğer mirasçıların talebi çoğu zaman ecrimisil, yani haksız kullanım tazminatı kapsamında değerlendirilir. Bir kardeşin evde oturuyor olması, ölüm tarihinden itibaren kendiliğinden tazminat borcu doğurmaz. Kural olarak, bedel isteyen mirasçının taşınmazdan yararlanmak istediğini karşı tarafa bildirmesi ve buna rağmen yararlanamaması aranır. Yargıtay uygulamasında buna intifadan men denir. Açık bir ihtar, bildirimin içeriğini ve tarihini ispatlamaya yardımcı olabilir.

Ev üçüncü kişiye kiralanmış ve kira gelirinin tamamını bir kardeş almışsa durum farklı değerlendirilir. Böyle bir dosyada kira sözleşmesi, banka hareketleri ve tapu kaydı önem kazanır. Kardeşin evde bizzat oturmasıyla evden kira geliri elde etmesi, istenebilecek bedelin dayanağını ve hangi tarihten itibaren talep edilebileceğini değiştirebilir.

Tapu anne veya baba hayattayken bir kardeşe devredildiyse ne olur?

“Babam evi sağlığında kardeşime devretmiş” diyen bir mirasçı önce tapudaki işlemin niteliğini öğrenmelidir. Tapuda satış gösterildiği hâlde gerçekte bağış yapılmış ve mirasçılardan mal kaçırma amacıyla hareket edilmişse, somut olayın koşullarına göre muris muvazaası davası ve mirasta tapu iptali ve tescil davası gündeme gelebilir. Tapudaki işlem, satış bedelinin ödenip ödenmediği ve devir tarihindeki koşullar bu değerlendirmede önem taşır.

Bağış açıkça yapılmışsa veya bir vasiyetname ile ev bir kişiye bırakılmışsa, bu kez saklı payın ihlal edilip edilmediğine bakılır. Saklı pay hesaplama, yasal miras payının kanunla korunan kısmını belirlemek için yapılır. Hesapta terekenin bütünü, borçlar ve kanunen hesaba katılması gereken kazandırmalar dikkate alınır. Saklı payı zedelenen mirasçı, koşulları varsa tenkis davası açabilir.

Sık sorulan sorular

Mirasın reddi nasıl yapılır? Reddi miras süresi ne kadar?

Mirasın reddi, kural olarak üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Yasal mirasçılar bakımından süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat etmedikçe, ölümün öğrenildiği tarihten itibaren işler. Tereke borçlu görünüyorsa, tapu veya satış işlemlerine geçmeden önce ret süresi ve mirasçının o ana kadar yaptığı işlemler birlikte incelenmelidir.

Vasiyetname nasıl hazırlanır?

Türk Medeni Kanunu’nda resmî vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve olağanüstü koşullarda sözlü vasiyetname düzenlenmiştir. El yazılı vasiyetnamenin baştan sona vasiyetçinin el yazısıyla yazılması, yıl, ay ve gün içermesi ve imzalanması gerekir. Bir evin vasiyetnameyle belirli bir kişiye bırakılması hâlinde saklı pay hesabı ayrıca önem taşır.

Mirasçılardan biri şehir dışında yaşıyorsa Gaziantep’te dava açılabilir mi?

Ev Gaziantep’teyse, mirasçılardan birinin Kilis’te, Hatay’da ya da başka bir şehirde yaşaması tek başına ortaklığın giderilmesi davasının yerini değiştirmez. Bu davada taşınmazın bulunduğu yer esas alınır. Terekede farklı illerde taşınmazlar varsa hangi malların aynı davaya konu edilebileceği, talep ve tapu kayıtları üzerinden değerlendirilir.

Gaziantep ve çevre illerde miras dosyasında ilk hangi belgelere bakılır?

Şahinbey veya Şehitkamil’de bir daire, Nizip veya Oğuzeli’nde bir tarla, Kilis’te bir arsa aynı miras dosyasında karşımıza çıkabilir. Araban, Karkamış, Nurdağı ve İslahiye’deki taşınmazlarda da ilk adım güncel tapu kaydını ve mirasçılık belgesini yan yana incelemektir. Özellikle tarım arazilerinin miras yoluyla devri ve paylaşımı özel kurallara tabi olabileceği için bir daire için izlenen yol, tarlaya doğrudan uygulanmaz. Kahramanmaraş, Hatay, Adana, Mersin, Şanlıurfa, Mardin, Osmaniye ve Diyarbakır’da kayıtlı taşınmazlar varsa her birinin tapu kaydı, niteliği ve bulunduğu yer ayrı ayrı belirlenmelidir

Gaziantep’te bir avukatla miras dosyasını görüşürken mirasçılık belgesi, güncel tapu kaydı, varsa kira sözleşmesi ve önceki devir belgeleri ilk görüşmede yol gösterir. Örneğin kardeşlerden biri evin satışını isterken diğeri “Ev zaten bana devredilmişti” diyorsa, önce tapu kaydı ve devir işlemi incelenir. Bu ayrım, dosyanın ortaklığın giderilmesiyle mi yoksa bir tapu uyuşmazlığıyla mı ilgili olduğunu belirler.

İlgili kanun maddeleri

HükümDüzenlediği konu
TMK m. 495 ve 499Çocukların ve sağ kalan eşin yasal miras payları
TMK m. 505, 506 ve 560Saklı pay ve tenkis
TMK m. 532, 538 ve 539Resmî, el yazılı ve sözlü vasiyetname
TMK m. 598, 605, 606 ve 609Mirasçılık belgesi, mirasın reddi, ret süresi ve şekli
TMK m. 640, 642, 644 ve 677Miras ortaklığı, paylaşım istemi, mülkiyet türünün değiştirilmesi ve miras payının devri
TMK m. 698 ve 699Paylaşma istemi ve ortaklığın giderilmesinde paylaşma biçimi
HMK m. 4 ve 12, 6325 sayılı Kanun m. 18/BGörevli ve yetkili mahkeme ile dava şartı arabuluculuk